Liczenia zimowe

W dniach 11 - 15.01.2013 na terenie Śląska prowadzone były liczenia zimujących ptaków wodno - błotnych. Śląskie Towarzystwo Ornitologiczne koordynuje liczenia na terenie województwa dolnośląskiego, opolskiego oraz w części województwa lubuskiego. Liczenia w województwie śląskim koordynuje Górnośląskie Koło Ornitologiczne. Projekt jest kontynuacją istniejącej od prawie 30 lat akcji liczenia zimujących ptaków w regionie i kraju. Liczeniami objęta jest przede wszystkim rzeka Odra, mniejsze rzeki, zbiorniki zaporowe, kompleksy stawów rybnych oraz różnego rodzaju inne zbiorniki (osadniki, żwirownie, stawy miejskie). Cześć obiektów jest równocześnie monitorowana w ramach Monitoringu Zimujących Ptaków Wodnych (MZPW), będącego częścią Państwowego Monitoringu Środowiska. Szczegółowe dane z tego monitoringu dostępne są na stronie GIOŚ www.monitoringptakow.gios.gov.pl.

Tradycyjnie najliczniejszym gatunkiem była kaczka krzyżówka, ponad 87 tysięcy policzonych osobników. Najważniejszym zimowiskiem krzyżówki była rzeka Odra, gdzie stwierdzono około 40% ptaków. Większe koncentracje obserwowano także na dużych zbiornikach zaporowych (Nyski - 7300 osobników, Otmuchowski 6100 osobników) oraz na stawach w dolinie Baryczy (ponad 5000 osobników). Ze względu, iż krzyżówka jest gatunkiem o bardzo szerokim rozpowszechnieniu, do ważnych zimowisk należy dodać rzeki i zbiorniki wodne w obrębie osiedli ludzkich. Nawet w obrębie małych miejscowości liczebność ptaków może dochodzić do kilkuset osobników. Na terenie Wrocławia (w granicach administracyjnych) po skontrolowaniu Odry oraz innych rzek i małych zbiorników okazało się że liczba zimujących ptaków wyniosła ponad 15000 osobników.

Drugą grupą ptaków pod względem liczebności są gęsi, a w szczególności gęś zbożowa, której liczebność została oszacowana na około 73 tysiące. Najważniejszymi noclegowiskami gęsi był zbiornik Mietkowski (32000 osobników) i zbiornik Otmuchowski (21000 osobników). Metodyka liczeń polegała na określeniu liczebności ptaków na noclegowiskach, na podstawie porannych liczeń. W trakcie prowadzenia akcji nie brano pod uwagę ptaków przelotnych, w celu uniknięcia podwójnego liczenia tych samych osobników. Liczenia gęsi od tej zimy podlegają również pod Państwowy Monitoring Ptaków.

Kolejną grupą ptaków pod względem liczebności są mewy. Dokładna liczebność tych ptaków nie jest znana gdyż standardowa metodyka liczeń w ciągu dnia nie daje precyzyjnych wyników. Wieczorne liczenia mew na zlotowiskach były prowadzone tylko na zbiorniku Mietkowskim oraz we Wrocławiu. Najważniejszym zimowiskiem śmieszki w regionie jest Wrocław, gdzie na noclegowisakach notowano około 3000 osobników. Ptaki wykorzystują kilka lokalizacji naprzemiennie. Najważniejszym noclegowiskiem mewy białogłowej jest zbiornik Mietkowski gdzie zanotowano około 1000 osobników. Obserwacje pozostałych osobników dotyczą ptaków stwierdzonych w ciągu dnia, więc ich liczebność może być znacznie zaniżona. Podobna sytuacja dotyczy mewy siwej, gdzie większość z 3000 stwierdzonych osobników pochodzi z obserwacji dziennych.

Liczebność pozostałych gatunków ptaków nie przekraczała 2000 osobników. Niemniej w przypadku kilku gatunków, stwierdzone liczebności są stosunkowo wysokie w skali kraju na terenie wód śródlądowych. Dotyczy to łabędzia niemego, kormorana, czapli siwej, łabędzia krzykliwego, żurawia. W przypadku kormorana, a szczególnie łabędzia krzykliwego i żurawia w ostatnich latach notowany jest wzrost liczebność zimujących ptaków. Najważniejszym miejscem zimowania łabędzia krzykliwego jest dolina Baryczy, gdzie w styczniu 2013 stwierdzono 520 ptaków. Drugim istotnym miejscem jest dolina Odry pomiędzy Ścinawą a Głogowem, gdzie stwierdzono około 90 ptaków (w roku 2012 ponad 250 osobników). Zimowanie żurawi jest nowym zjawiskiem, wyraźnie nasilającym się w ostatnich latach. Największe noclegowisko znajdowało się na Wrocławskich Polach Irygacyjnych, gdzie stwierdzono ponad 700 osobników.

 

Lp. Gatunek MZPW
Dolny Śląsk
MZPW
Lubuskie
Inne
obiekty
Suma
1 Krzyżówka 48145 7440 31921 87506
2 Gęś zbożowa 63309   10000 73309
3 Śmieszka 2680 11 869 3560
4 Gęś białoczelna 3257     3257
5 Nurogęś 1043 620 384 2047
6 Mewa siwa 1612   392 2004
7 Kormoran 1328 168 452 1948
8 Mewa białogłowa 1820 2   1822
9 Gągoł 418 700 347 1465
10 Łabędź niemy 569 259 597 1425
11 Mewa srebrzysta SL 448 6 538 992
12 Łabędź krzykliwy 571 86 86 743
13 Żuraw 7   718 725
14 Czapla siwa 345 10 83 438
15 Łyska 148 90 120 358
16 Czernica 159 140 36 335
17 Krzyżówka "sołtys" 172   116 288
18 Gęgawa 57 156   213
19 Cyraneczka 178 1 14 193
20 Głowienka 24 160 1 185
21 Bielik 66 7 22 95
22 Czapla biała 71 2 11 84
23 Bielaczek 29 31 3 63
24 Świstun 34 5 20 59
25 Perkozek 34 1 7 42
26 Ogorzałka 31 3   34
27 Zimorodek 16 7 4 27
28 Kokoszka 9   15 24
29 Uhla 14 3 3 20
30 Mewa srebrzysta     19 19
31 Pluszcz     15 15
32 Rożeniec 10 1 1 12
33 Płaskonos 10   1 11
34 Perkoz dwuczuby 2   6 8
35 Mandarynka 5   1 6
36 Łabędź czarnodzioby 3 3   6
37 Wodnik 1   4 5
38 Krakwa 3   2 5
39 Bekasik 3     3
40 Gęś krótkodzioba 3     3
41 Szlachar 2     2
42 Mewa romańska     1 1
43 Samotnik     1 1
44 Bąk   1   1
45 Bernikla białolica 1     1
46 Gęś tybetańska 1     1

 

W ramach akcji liczeń zimujących ptaków wodnych w roku 2013 udział brali:

MZPW Dolny Śląsk i Opolszczyzna:
Paweł Kołodziejczyk, Jakub Szymczak, Marian Domagała, Jerzy Stasiak, Andrzej Ruszlewicz, Łukasz Kosicki, Cezary Dziuba, Antoni Knychała, Aleksandra Szurlej-Kielańska, Arkadiusz Gorczewski, Nikodem Mazur, Katarzyna Jasnosz, Paulina Kozak, Hanna Sztwiertnia, Jerzy Stachów, Paweł Grochowski, Joanna Pomorska-Grochowska, Tomasz Maszkało, Marzena Sikorska, Zuzanna Hałat, Marek Zarzycki, Andrzej Andrzejczyk, Jarosław Regner, Grzegorz Hebda, Wojciech Rybak, Maciej Kowalski, Karolina Krawczak, Agnieszka Tańczuk, Tomasz Tańczuk, Wiesław Lenkiewicz, Beata Orłowska, Aleksandra Wasińska, Leszek Matacz, Kamila Grzesiak, Krzysztof Ostrowski, Irena Danielecka, Ryszard Danielecki, Waldemar Michalik, Rafał Świerad, Przemysław Mickiewicz, Sławek Rubacha, Marek Stajszczyk

MZPW Lubuskie
Julian Lewandowski, Paweł Czechowski, Marcin Bocheński, Andrzej Wąsicki, Alfred Rösler, Sławek Rubacha

Obiekty poza MZPW
Bartosz Smyk, Benedykt Adamczyk, Bożena Gramsz, Jarosław Słowikowski, Julian Lewandowski, Kamil Zięba, Karol Żyśko, Kazimierz Kiejza, Krzysztof Konieczny, Leszek Machi, Krzysztof Zadwórny, Marcin Słychan, Marek Kapelski, Marek Pach, Mariusz Dąbek, Mirosław Sapko, Paweł Żyła, Piotr Lewandowski, Piotr Wasiak, Agnieszka Blachnik, Genowefa Budnik, Katarzyna, Marek Banaś, Anna Kogut, Barbara Piechowska, Tomasz Zarzycki, Rafał Walczybok, Waldemar Górka

Friday the 24th.